Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Energie – beter goed gekopieerd dan slecht bedacht

Eén van de grootste vraagstukken van deze eeuw is voorlopig: energie. Aldus ikzelf in de blog van 23/04/2009, naar aanleiding van een bezoek aan de Energy Delta Convention in Groningen. Sindsdien zijn er nieuwe ontwikkelingen en kansen. Worden alle beloftes waargemaakt? Dat is een grote vraag omdat de ervaring met bepaalde oplossingen hooguit uit enkele jaren bestaat en de technologie alweer vier stappen verder is. Binnen onze gemeente staat de ambitie Klimaatneutraal 2035 inmiddels als een huis en is de Routekaart voor de weg daar naartoe door de Raad vastgesteld.

We doen al veel. Recent:

  • In het Integraal Huisvestingsplan hebben we de normbedragen voor (ver)nieuwbouw van scholen opgehoogd, ook met een duurzaamheidtoeslag;
  • In december 2017 is in de Raad gesproken over de vervanging en verduurzaming van de Openbare Verlichting waarbij we overgaan naar LED en slimme lantaarnpalen;
  • We hebben SDE-subsidie ontvangen voor het plaatsen van zonnepanelen op diverse gemeentelijke accommodaties zoals het gemeentekantoor (SDE staat voor Stimulering Duurzame Energie);
  • Kort geleden hebben we de eerste klimaatneutrale parkeergarage naast station Driebergen-Zeist geopend;
  • In het nieuwe verkeer- en vervoersplan zijn meer dan de helft van de gedefinieerde projecten gericht op het stimuleren van het fietsgebruik.

We doen al veel, wat is er van elders te leren of af te kijken? In oktober 2017 was de ‘Sustainable Energy Conference for a Europe of the Regions’ (SEC2017); in Leeuwarden. Daar werd opnieuw de stand opgemaakt [1]. Wat kunnen wij daarmee, hier op de Heuvelrug, om die schoner, mooier en duurzamer te maken? Verder te bouwen op waar we al mee bezig zijn. Wat is er te leren van de ‘buren’? Hierbeneden treft u eerst beknopt de kernpunten van de bijeenkomst. Daarna kijken we naar de Heuvelrug.

Een ding moet vooraf duidelijk zijn: de conferentie achtte alle energieopties (zon, wind, water, aardwarmte) OK. Het is namelijk afhankelijk van de specifieke kenmerken van de regio, welke energiemix het meest gunstig is. En daar waar de ene regio ‘de leverancier’ wordt voor een andere, moet de leverende regio/bevolking delen in de opbrengst. De praktijk is vaak dat de leverende Europese regio wel de lasten draagt (bijv. landschapschade) maar niet deelt in de lusten omdat die terugvloeien naar de private investeerders of de staat.

SEC2017

Vanuit die optiek startte de tweedaagse Sustainable Energy Conferentie (SEC) aan de Stenden Hogeschool. De eerste dag stond in het teken van het creëren van een gemeenschappelijke kennis- en referentiebasis. Dat betekende informatie over kostprijzen (die voor zonne-energie dramatisch waren gedaald), geïnstalleerde vermogens (sterk gestegen), ‘statistical transfer’ (landen mogen duurzame energie  op papier uitwisselen), technologische ontwikkelingen op elk van de energieplatformen (met een verkenning van de energiebalans van Fryslân richting 2050) en een tweetal lokale/regionale, concreet uitgevoerde projecten (getijdenenergie in het UK en een kleuterschool die volledig duurzaam was gegaan). Daarna werden in parallelsessies de uitdagingen voor regio’s onderzocht voor zonne-, wind-, geotherme en bio-energie, en opslag. Dat laatste is van belang omdat de energieconsumptie door de dag en de seizoenen heen, niet altijd profijtelijk aan het energienetwerk geleverd kan worden.

Minpunten

  • Voor alle energieoplossingen geldt dat ze maar voor 50% van de tijd –of minder- vermogen opleveren; de rest van de tijd staan ze stil wegens onderhoud en reparaties. Een 10MW installatie levert dus effectief maar 5MW.
  • Bij elke energieomzetting gaat veel energie verloren; doorgaans 90%. Het rendement van een gloeilamp licht tussen de 5 en 10%; dat betekent dat van de 100Watt er maar 5 tot 10% licht geproduceerd wordt.
  • Opslag van energie betekent ook een omzetting van de ene energievorm in een andere; en dus verlies. De getallen lopen uiteen van 30-75%. Maar er zijn twee omzettingen in het spel: eerst bij de opslag en daarna nog een keer bij de benutting van de opgeslagen energie

Ook de rol van lokale/regionale energiecoöperaties, publiekprivate financiering en van de overheden bij grote ‘tenders’, werd grondig doorgenomen.

Op de tweede dag werd de slag gemaakt om tot concrete business cases en proposities te komen. Daar waren de deelnemers op uitgezocht. Alleen wie na afloop concrete acties op zich wilde nemen, was welkom. Het was geen ‘praatjesconferentie’. Als ‘smaakmakers’ werden er concrete, gerealiseerde projecten gepresenteerd:

–        de getijdencentrale in Wales;

–        de Energiecoöperatie in de regio Lausitz (in de Duitse deelstaat Brandenburg);

–        de energiebalans in de regio’s Fryslân, Galicië (Spanje), Silesië enYorkshire (UK);

–        de energietransitie in Galicië (waarbij de ‘leverende regio’ alleen de lasten draagt).

Ook werd er diep in gegaan op de politieke aspecten die gemoeid zijn met de introductie van duurzame energie in de regio, en de mate waarin dit de overheden uitdaagt. Daarna werden in parallelsessies de eerste stappen gezet om tot een masterplan voor een energietransitie te komen Fryslân. Dat betekent o.m. de afweging een (duurzame) energie- coöperatie te starten, of de bestaande uit te breiden met een schone tak.

De verschillende presentaties zijn te vinden op de website van de SEC2017.

‘ Parijs akkoord’ op de Heuvelrug[2]

Wat in Fryslân gebeurd is, kan heel goed benut worden voor de energietransitie op de Heuvelrug. Daar zoeken eigenaren, ondernemers en lokale overheden elkaar op en gaan met elkaar projecten aan om de 2020 of de 2030 doelstelling te halen.

Er zijn hier ook al diverse samenwerkingsverbanden (Regionaal Energieloket, Heuvelrug Energie) actief, en misschien ook al ondernemers die weten dat succes in de standaardisatie en de modulering zit. Anders is de continuïteit van de gekozen oplossingen en geleverde energie-oplossingen, níet gegarandeerd tot 2030 of 2040.

De onderstaande figuur is fictief maar de Mensen, de Kennis en de Bedrijvigheid zijn bewezen aanwezige bouwstenen op de Heuvelrug. Voor energiesystemen van de maatjes S (Small), M (Medium) and L (Large)[3] zal het schema anders kunnen zijn, modules “ overslaan” wellicht. Voor een snelle uitrol, lage onderhoudskosten en lange levensduur, is een gemodulariseerde en gestandaardiseerde aanpak nodig. Dan weet elke ondernemer wat de specificaties zijn en zijn er concurrerende aanbiedingen mogelijk terwijl er een serieuze business case / boterham, in zicht blijft.

De kernvraag is: kunnen wij onszelf organiseren? Een onafhankelijke Senaatsfractie was voor het initiatief in Fryslân nodig om ‘boven de partijpolitieke belangen’ uit te stijgen. Wij in de gemeente hebben al een lange traditie van ‘samen beter’ want wij hebben vertrouwen in mensen. Of en welke ‘waardeketens’ mogelijk zijn, is van veel dingen afhankelijk. Het denken in termen van waardeketens, investeringen en terugverdientijden kan van nut zijn. Het schetsen van modellen en tekeningen, prikkelt de geest om met nieuwe ideeën te komen.

Hieronder is bijvoorbeeld een ruw ontwerp van een energiecentrale te zien. Via de getallen 10 t/m 90 zijn ‘modules’ aangegeven. De zon was de leverancier van de energie zelf in het originele schema. Maar die ‘module’ zou ook een andere kunnen zijn; wind, bio, waterkracht of aardwarmte energie. Dan kan –met goede standaardisatieafspraken[4]–  een energiecentrale met modules, als lego-stenen “in elkaar gezet worden”. Leveranciers weten door de afspraken waar ze aan toe zijn. Dat betekent dat er geconcurreerd kan worden op o.m. prijs en kwaliteit. Producenten kunnen (start)keuzes maken voor de markten ‘Small’, ‘Medium’ of ‘Large’. En de klantcentrales kunnen meegroeien met het daadwerkelijke energieverbruik, tegen schappelijke investeringen want het is een zaak van “lego-stenen” vervangen.[5]

In de kern zijn er veel mogelijkheden om de energiehuishouding in onze Gemeente en van onze huizen en gebouwen te verbeteren. Het is een kwestie van vertrouwen in de kracht van mensen; van samenwerking tussen Mensen, Kennis en Bedrijvigheid en het scheppen van het goede klimaat daarvoor. Ook in een volgende Gemeenteraadsperiode, wil D66 daar volop in inzetten; samen met u!

[1] Het initiatief kwam van de Onafhankelijke Senaatsfractie van onze Eerste Kamer (OSF), en de Europese Vrije Alliantie (EFA). De EFA is binnen de EU voorvechter voor het belang van regio’s en goede lokale oplossingen.

[2] D66 pleit voor lokaal ‘akkoord van Parijs’

[3] Denk bij Small aan energiesystemen voor huizen, bij Medium aan scholen & kleine bedrijven en bij Large aan landgoederen en grote bedrijven.

[4] Zoals de EU in samenspraak met de procenten dat organiseerde wb. de Europese Telecommunicatie en Standaarden.

[5] Gaat deze column over energieproductie, de overheid zet ook in op energiebesparing en isolatie. Wie schrijft daar een column over?

BV//29/11/2017

Bronnen en attenderingen:

–         Nederlandse energievoortrekkers van NL Energy Valey https://economie.groningen.nl/en/themes/energy/groningen-and-energy

–         Sustainable Energy Conference for a Europe of the Regions SEC2017

–         Aardwarmte-landkaart van Nederland www.natuurinformatie.nl/ndb.mcp/natuurdatabase.nl/i000327.html).

–         Naslag voor specificaties batterijen http://www.impactlab.net/category/batteries/

–         Cars are the future of energy storage;

–         Soon You’ll Be Able to Charge Your Phone With Your Clothes

–         Future cities may harvest energy from human footsteps

–         Electricity Generation Using Staircase – SlideShare

–         Lichtgevend fietspad Amersfoort – Soest 

–         https://www.deondernemer.nl/nieuwsbericht/80545/lichtgevend-fietspad-met-verwarming. Zulke lichtende paden kunnen veel kabels en kosten besparen.

 

Gepubliceerd op 29-12-2017 - Laatst gewijzigd op 22-11-2018