Steun ons en help Nederland vooruit

Voeding

**Onderzoekers van het LEI (Landbouw Economisch Instituut) Wageningen, in het universiteitsweekblad Resource (24/4/2009), melden dat van de drie Nederlandse boeren er in 2020 nog maar twee over zijn. De helft van het aantal melkveebedrijven is dan verdwenen. En de varkensstapel is flink gekrompen.**

Als het LEI gelijk krijgt, dan is het te hopen dat het voor boer nummer drie elders in de wereld goed boeren is want tegen 2020 zijn er ongeveer 8 miljard mensen op de wereld; die willen allemaal eten, elke dag! En in 2050 meer dan 9 miljard. Het zal veel kennis, kunde, onderzoek, R&D en innovatie vereisen om dat kunstje voor elkaar te krijgen; regionaal, nationaal, internationaal (in EU-, OESO- en UN-verband).

Kansen dus in een wereldmarkt! Misschien komt er ‘verticale landbouw’. Oftewel, in het groot wat mijn vader in het klein deed. Die kweekte aardbeien op 1 meter hoogte; dan hoefde hij niet te bukken om de rijpe te plukken. Op de begane grond groeide bijv. sla en andijvie en aan de kopse kanten van de “tuinflat”: tomaten. Het netto-effect was in ieder geval dat de “grondoppervlakte” van de toch al ruime tuin bijna werd verdubbeld. Er liggen al ontwerpen voor ‘verticale boerderijen’ op de tekentafel; kippen op de vierde etage, viskweek op de derde, hangende tuinen op de kopse kanten, enz. Zie bijv. het winnende ontwerp voor compact en klimaatneutraal bouwen van Romnes Architects; incl. winkel- en woonruimte (pg 11 in re.Public 20, 2 mei 2009).

Kan boer 1 deze agrarische flat inrichten als een ecosysteem waarbij elke schakel in de keten een verkoopbaar product oplevert of onkosten bespaart op andere verdiepingen? Prachtige, concrete vragen voor scripties voor stagiair(e)s en onderzoekers om dat uit te zoeken: theoretisch, praktisch en bedrijfseconomisch. Zou elke stad met zo’n ding klimaat-neutraal en zelfvoorzienend kunnen zijn/worden? Stel je voor dat je een patent hebt op een dergelijk ontwerp?

En de twee anderen? Moeten misschien anders gaan boeren, andere dingen of elders, zoals wellicht boer 3? De FAO (Food and Agriculture Organisation) laat weten dat elke kilo biefstuk op ons bord, 16.000 liter water gekost heeft; schaars water. Ook wat betreft CO2 en methaan is vlees een onhandige bron van onze dierlijke eiwitten. Wat dan wel? Vis? Mogelijk, de zeeën en oceanen raken aardig leeg. Wat er over tien jaar nog zwemt, zal niet meer voor consumptie geschikt zijn: het bevat te veel foute chemicaliën en micro-plastics met alle bijwerkingen van dien. Gewassen? Mogelijk. Maar ook daar zijn water-grootverbruikers bij*).

Minister Verburg trok recent 15 miljoen uit voor viskwekerijen op land. Die optie is alleen slim als een en ander duurzaam wordt ingericht. Voor één kilo vis zijn heel veel kilo’s visvoer nodig; dus liever geen “mensenvoedsel” (granen, gemalen zeevis-bijvangst) als visvoer gebruiken. Kortom: kansen en uitdagingen voor kennis, kunde en ondernemerschap. Natuurlijk begint de kenniszoektocht bij de Wikipedia (viskwekerij) of andere encyclopediën. De kunde en kneepjes van het vak bij een experticecentrum of genootschap voor viskwekerij en in bijv. ‘Zee in zicht’ (een publicatie van de Stichting Toekomst der Techniek, zie www.stt.nl, onder publicaties, of http://www.stt.nl/uploads/documents/66.pdf) dat biedt een aantal voorbeelden van goede praktijk/ondernemerschap. Daar staan ook voorbeelden in van bijv. zeegroenten!

Insecten (zie artikel in De Pers van 13 mei 2009, p.10)? Dat is ook een optie. In 80% van de landen zijn insecten kennelijk onderdeel van het dagelijkse menu, niet zelden als delicatesse; markt dus. En met een groeiende bevolking -m.n. in diezelfde landen- is dat een groeimarkt. In brede zin, zijn insecten interessant om de miljarden mensen te voorzien in hoogwaardig, duurzaam zeer veantwoord en proteïnerijk voedsel. Periodieke Afrikaanse sprinkhanenplagen zijn dan een ‘vliegende’ goudmijn. Er bestaan al diverse insectenkookboeken; frituren, bakken, marineren, suikeren, zout en specerijen toevoegen, alles kan en het kan verdraaid goed smaken ook.

Kort en goed, we hebben nog 10 jaar tot 2020! Er zijn heel snel, hele slimme oplossingen nodig. Nederland heeft de kennis, de kunde en de ervaring om slimme netwerken en waardeketens op te bouwen.**) Komen die er niet, dan hebben sommige landen/regeringen –letterlijk- niets te verliezen, en worden bepaalde zaken ‘gehaald’ ongeacht de verliezen….. Of de argumentatie wordt: ik geen eten dan “de buren” ook niet; niet bepaald bevorderlijk voor de wereldvrede!

Wat er “slechts” nodig is, is de fameuze ‘vlindervleugelslag’ om het verschil te maken: úw vlindervleugelslag, úw vindingrijkheid!
BV/13/8/2009

*) Het voedselvraagstuk is niet los te zien van het watervraagstuk: het Zweedse tijdschrift Vetenskap (3-2009, p61) laat zien dat 1 kg aardappelen 500 liter water kost, 1 kg rijst 3.000 liter water en 1 kg koffie zelfs 20.000 liter water. En dat de grondwaterniveaus van opkomende landen als China en India dramatische dalingen vertonen (in de orde van meer dan een halve meter per jaar) door landbouwintensiveringen.
**) Dan moet ook de basis gelegd zijn voor een voedselvoorziening die in 2050, de naar verwachting, 9,3 miljard mensen dagelijks moet voeden.

Laatst gewijzigd op 22 november 2018