Steun ons en help Nederland vooruit

Veiligheid op de Utrechtse Heuvelrug

“Op ieder mens rust de plicht hulp te verlenen aan medemensen die in nood verkeren. Deze nood kan het gevolg zijn van een ongeval of ziekte.”, aldus een van de eerste regels in bijna elk EHBO-boekje. 1)

Veiligheid begint bij u en mij, bij de veiligheid die wij elkaar bieden en het vertrouwen op die veiligheid. In juni/juli 2011 kwam er witte rook uit de schoorsteen van het Gemeentehuis; het Integraal Veiligheidsprogramma Utrechtse Heuvelrug 2011-2014 (2) was aangenomen door de Gemeenteraad. Het onderstaande spreekt complementair over een aantal punten aan die gaan over eigen verantwoordelijkheid en kansen voor ondernemerschap. Want veiligheid is randvoorwaarde voor een prettig leven. Maar om te beginnen bij het begin, wat betekent veiligheid?

Veiligheid betekent dat iemand je helpt op te staan als je gevallen bent op straat, vraagt of het weer gaat en hulp verleent of professionele hulp inschakelt als het niet gaat. Veiligheid betekent dat de auto’s in de straat stapvoets rijden als er kinderen spelen. Veiligheid betekent eigenlijk ook dat je huis en tuin gerust ontvergrendeld zou moeten kunnen laten; of je er nu bent of even koffie drinkt bij de buren. Veiligheid betekent dat een meisje van vijf of een vrouw van vijfentachtig, en alles wat daartussen zit, probleemloos door elk donker straatje, steegje of paadje kan lopen of fietsen. Veiligheid betekent dat de brandweer komt blussen als er iets brandt en dat de politie komt als er ingebroken is of met geweld gedreigd wordt. Bij al deze zaken (en de speerpunten in het Gemeentelijke veiligheidsprogramma) spelen complementair 3 zaken een hoofdrol:
1. proactief: hoe voorkom je de ellende;
2. reactief: train en weet wat je moet of laten als het gebeurt;
3. postactief: herstel de schade, leer van fouten en doe er iets mee voor de stappen 1 en 2.

Proactief
Om met proactief te beginnen, veiligheid begint bij onszelf. D66 benadrukt de rol van eigen verantwoordelijkheid, alleen dan is er te vertrouwen op de kracht van mensen – op die van anderen en van uzelf. Natuurlijk, de wet stelt dat iedere Nederlander de plicht heeft de ander te helpen in geval van een ongeval of letsel. Maar met een EHBO-diploma op zak is dat een stuk gemakkelijker: u heeft dan geleerd wat wel en niet te doen. Dat komt van pas als uzelf een diepere wond met straatvuil oploopt. Dan heeft u geleerd om aan een tetanusprik te denken. Denkt u er niet aan of is de prik het langer dan 10 jaar geleden, dan kunnen u toch nare dingen te wachten staan (3). En een verlaat doktersbezoek is dan geen garantie voor een schadevrije afloop.

Proactief is ook dat volgens de arbeidswetgeving werkgevers verplicht zijn een bepaald aantal ehbo-ers in huis te hebben (4). Dat aantal komt globaal neer op 1 per 50 werknemers oftewel 2%. Schrikbarend weinig want ook deze 2% werkt in deeltijd, is wel eens ziek of met vakantie; 5% is eigenlijk geen luxe. Nederland heeft in vergelijking met het buitenland zelfs exceptioneel weinig burgers met een ehbo-diploma (5). Hoe is dat eigenlijk op onze Heuvelrug? Weet u wie bij u in de straat een EHBO-diploma heeft of kan reanimeren? Weet u waar de dichtstbijzijnde AED te vinden is (Automatische Externe Defibrillator)? En weet u iemand die er mee kan omgaan? En zit hoe zit dat bij het personeel van de bedrijven en organisaties bij ons op de Heuvelrug. Is iedereen gevestigd binnen de standaard aanrij-tijden van brandweer en ambulance? Rekening houdend met alle wegwerkzaamheden de komende jaren? Zijn er bedrijven die bedrijven helpen met een veiligheidsdoorlichting?

Eenzelfde situatie -waarschijnlijk nog dramatischer- doet zich voor bij basale brandbestrijding. Zelfs een pan met brandend frituurvet is met een krant te doven, en niet eens met een dikke krant. Natuurlijk is een deksel of blusdeken onder handbereik ook handig. Maar het is nog handiger als u via bijv. de BHV (bedrijfshulpverlening) ook geleerd heeft, hoe een persoon die in brand staat, te blussen met een blusdeken. En een poederblussertje uit de bouwmarkt staat natuurlijk erg ‘voorbereid’ maar u heeft er niets aan als u er niet mee om kunt gaan. Het ding is na een paar seconden leeg. Bovendien: in een reflex midden in de brandhaard spuiten doet eerder kwaad dan goed. (NB Vergeet niet het ding te jaarlijks te laten stuiteren om het poeder weer los te krijgen.) Zelf een brandslag heeft gebruiksaanwijzingen voor diverse toepassingen! In de schermstand is er een hitteschild mee mogelijk, een straal is geschikt om een brandende vloeistof het hele parkeerterrein over te laten “lopen”. En ja, er is ook een manier om er een brand mee te doven.

Kort gezegd, een goed reactief optreden vereist een goed proactief optreden. U kunt zich voorbereiden om op de juiste manier te reageren ingeval van nood. En u kunt voorbereid zijn door proactief de boel op orde te hebben, ehbo-spullen, werkende brandmelders, blusdeken enz. Als de (vrijwillige) brandweer een open dag heeft, ga dan eens kijken en ‘SVV’ (Stel Veel Vragen).
En idem als de politie een open dag heeft. Want ook voor de veiligheid van huis, haard en buurt is het zaak te weten waar een cursus “theedrinken met hangjongeren” te volgen is.

——————————————————————
Theedrinken met hangjongeren. U kent de flauwe grappen maar
weet wat hier bedoeld wordt: persoonlijk kennis maken door inder-
daad samen “thee te drinken” of iets anders te dóen kan heel nuttig
zijn, net als kennis opdoen over het puberbrein om de juiste aanpak
te hebben op het juiste moment. En als het allemaal niet werkt? Tja,
ik ken iemand die ten lange leste maar geëmigreerd is naar een zero
tolerance land omdat de betreffende gemeente (onder de rook van
Breda) en de politie niets effectief deed aan de rotjochies die zijn
buurt terroriseerden.
——————————————————————–
Er is misschien een inbraakbeoordeling van uw huis te regelen of een gezamenlijke actie op te zetten om met plantenbakken of verkeersdrempels de snelheid van het verkeer terug te brengen naar die 30 km die op de weg en op de borden staat.

Reactief
In principe is brandbestrijding, hulpverlening e.d. een zaak van professionals die daar hun beroep van hebben gemaakt. Maar op eigen kracht kunt u ook een steentje bijdragen. U kunt vrijwilliger worden bij bijvoorbeeld de brandweer, politie, landelijke EHBO, als Lotusslachtoffer of bij het bureau Slachtofferhulp (6). Ook kunt u zich opgeven voor Amber Alert of het Burgernet van de politie, en kennis nemen van de diverse ‘web 2.0’ ontwikkelingen waarbij ambtenaren, vakspecialisten en burgers samenwerken om nuttige doelen te bereiken 7). En mocht u deelname aan buurtpreventie te formeel of niet prettig vinden, een informeel teampje van buren, vaders of moeders kan samen ook een stukje veiligheid in de straat brengen.
Bij al deze punten, zijn er kansen voor ondernemerschap; training, checklists, spullenboel enz. Het overlevingspakket dat iedere Nederlander van de Minister van BZK in huis moet hebben (zie http://weeswaakzaam.punt.nl) klinkt een beetje overdreven maar iedereen kent het adagium: “It is better to be safe than sorry!”

Postactief

Dat onbeheerd en onafgesloten achterlaten van uw huis is overigens niet aan te raden. Ten eerste stelt de verzekering dan gemakzuchtig meteen: eigen schuld, dikke bult – u had maar moeten afsluiten. Ten tweede vindt de helft van alle diefstal plaats als er mensen thuis zijn; afsluiten helpt ook als u thuis bent (een beetje).

Gelukkig valt het met de onveiligheid mee, hier op de Heuvelrug. Mijn vrienden in Leiderdorp, Zoetermeer, Rotterdam, Utrecht, Den Haag en Amsterdam zouden geld over hebben voor een ‘persoonlijke slotsensor’. Zo’n ding dat automatisch deuren ontsluit en vergrendeld van de tuinpoort, het fietsschuurtje en het huis als zij (en niemand anders) aankomen of weggaan. Dat zou een paar gejatte fietsen gescheeld hebben. Ideetje voor een uitvinder en ondernemersduo? Auto’s zijn soms al zo ‘hands free’ te sluiten en te ontsluiten, net als ‘ lockers’ in de sportzaal of de sauna.

Als we even nader onze veiligheid kijken, dan is de jaarlijkse Veiligheidsmonitor ons onzuivere (8) peilstokje. Het SCP liet in haar ‘Staat van Nederland 2011’ (nov 2011; (9)) weten dat de criminaliteit daalt; ook in onze gemeente zien we dat de cijfers meevallen. Het overzicht op pg 13 van het gemeentelijke Integraal Veiligheidsprogramma Utrechtse Heuvelrug 2011-2014 á 2 ton, laat zien dat er (heel) globaal gezegd

– elke dag een woninginbraak plaats vindt en een vernieling;

– en dat er 2x per drie dagen een auto gekraakt wordt, een fiets gejat wordt en er geweld gepleegd wordt of dat er met geweld wordt gedreigd.

Als je bedenkt dat het om een gemeente gaat met 48.595 inwoners (10) en –aannemende-  ca 20.000 woningen en ca 20.000 auto’s, dan vallen de cijfers wel mee. Uiteraard denken de slachtoffers daar anders over. Omgerekend betaalt elke inwoner ca 1 euro per jaar voor het hele pakket van diensten van ‘preventie’ t/m ‘repressie’ en …’postactief’ zou ik willen toevoegen (10). Want elk onveiligheidincident heeft een nasleep die postactieve maatregelen vereist. Bij brand- en waterschade is dat duidelijk, daar is de Stichting Salvage voor. Voor inbraken en overvallen en ander persoonlijk ongerief, kunnen getrainde krachten u van het bureau Slachtofferhulp ten dienste zijn.

Los van dat alles: je gaat er nooit op vooruit maar leert er veel van. Toen mijn autoradio gejat werd (Kanaleneiland, Utrecht) na amper een jaar (de radio was nieuw gekocht voor 19 gulden en van een zo beroerd merk dat de dief ongetwijfeld moest bijbetalen om ding kwijt te worden op de zwarte markt) was de bijkomende schade ruim 250 gulden. Terugkijkend op die tijd ben ik zeker 300 gulden per jaar kwijt geweest aan auto-inbraken (ook als er niks in lag) en -vernielingen. En die keer dat op een Park&Ride een paar autoruiten werden in geslagen en de brandblusser in m’n auto werd leeggespoten; dat staaltje vandalisme kostte ongeveer 1500 gulden.

Deze kleine voorbeelden laten zien dat ALS er onveiligheidschade is, het in de papieren kan lopen. Maar als dat alles is, dan is dat nog te overzien. Emotionele schade na een geweldsincident of na een inbraak, als een onbekende al je spullen heeft zitten doorwroeten, kan veel langer doorwerken. Een leven lang bijvoorbeeld. Zoals een laptop die gejat werd met al de vertrouwelijke gegevens voor een promotiestudie. Dit overkwam een (indirect) familielid (in Amsterdam). Dat betekende voor de jonge vrouw: geen promotie, einde wetenschappelijke carrière nog voordat die begonnen was en levenslange schaamte omdat uiterst gevoelige en vertrouwelijke persoonlijke informatie van de respondenten plotseling –in principe-  op straat lag, in kwaadwillende handen. Op slag waren al haar respondenten ‘chantabel’; eveneens een leven lang. De les voor proactief en reactief is veelzijdig. (12)

Alle reden dus om ook op eigen kracht samen te werken aan een veilige gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het bespaart geld, ellende en maakt het leven een stuk prettiger.

==

1) “Op ieder mens rust de plicht hulp te verlenen aan medemensen die in nood verkeren. Deze nood kan het gevolg zijn van een ongeval of ziekte.”, aldus een van de eerste regels in elk EHBO-boekje

www.ehbo-montfort.nl/ , www.vaarbewijzer.nl/index.php?id=21&f=overige&b=machinist

2) Integraal Veiligheidsprogramma Utrechtse Heuvelrug 2011-2014, “Vasthouden en Versterken”.

3) http://nl.wikipedia.org/wiki/Tetanus, www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=94. Belangrijk: denk niet na 2-3 dagen dat er niets aan de hand is!

Het aantal BHV-ers is te bepalen volgens artikel 2.19 van het Arbobesluit: www.arboonline.nl/Uploads/2010/8/Stappenplan-opzetten-bedrijfshulpverleningsorganisatie.pdf

4) Kleine werkgevers met niet meer dan 15 werknemers (inclusief normaal gesproken aanwezige personen) mogen de BHV-taken zelf vervullen, mits zij zelf voldoende deskundig zijn en beschikken over de nodige ervaring en uitrusting. Voor alleen werkende werknemers moeten maatregelen getroffen zijn zodat ze zichzelf in geval van nood snel in veiligheid kunnen brengen of hulp in kunnen roepen. Deze werknemers moeten daarvoor doeltreffende middelen ter beschikking hebben zoals van tevoren verstrekte instructies en zo nodig geschikte communicatieapparatuur. Bij de voorbereiding van

projecten moet hier aandacht aan besteed worden. www.bureaupoort.nl/subpaginas/publikaties/bhv_arbeidsinspectie.htm

5) 13/2/2010; Nederland ex aequo met Kirgizië en Azerbeidzjan: 2% bevolking heeft EHBO diploma

6) Zie www.heuvelrug.smartmap.nl en voer in: vrijwillige brandweer of ehbo, zie www.kombijdepolitie.nl/Soortenwerk/Vrijwilliger/Pages/default.aspx voor vrijwilliger bij de politie, zie www.lotuskringherewego.nl/index_bestanden/Page329.htm voor opleidingen tot lotus-slachtoffer

of www.slachtofferhulp.nl/Werken-bij/ om vrijwilliger te worden bij bureau slachtofferhulp

7) Zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Web_2.0. In Nederland zijn er enkele goede voorbeelden van web 2.0 toepassingen:

–           www.burgernet.nl

–           www.amberalertnederland.nl

8) Onzuiver om twee logische redenen. 1. Het is een selectie op hoofdpunten en 2. Niet alles wordt ter kennis gebracht van de politie. Zie www.veiligheidsmonitor.nl

9) De sociale staat van Nederland 2011, www.scp.nl/dsresource?objectid=29143&type=org

10) telling april2011, http://wikipedia.org/wiki/Utrechtse_Heuvelrug (gemeente)

11) Helaas spreekt het Integraal Veiligheidsprogramma niet over ‘salvage’ of traumahulp; logisch want die diensten worden door derden geleverd. Voor meer informatie over salvage (voor het afhandelen van de directe materiële schade bij bijv. brand en waterschade; vaak wordt de stichting door de verzekering ingeschakeld of vergoed: zie www.stichtingsalvage.nl). Voor de immateriële, emotionele schade, is het bureau Slachtofferhulp het eerste lijnsaanspreekpunt.

12) De les voor proactief en reactief is veelzijdig. Een laptop kan verstopt worden, in een archiefdoos, klapper of rechtop als een “boek” in een boekenkast. En natuurlijk, de data moet regelmatig op een externe harde schijf gebackupt worden. Wie professioneel werkt, zou dat ook eigenlijk professioneel moeten doen: aan het eind van elke (werk)dag. En waar het om persoonsgegevens gaat, dan is anonimisering noodzakelijk en moet de codesleutel (in 2-voud) elders bewaard worden. En het is zelfs denkbaar om de data te versleutelen. Ongetwijfeld zijn er bedrijven die daar prima bij kunnen assisteren.

(Gebruik NOOIT een google docs of ander internetmedium voor dergelijke dataopslag of transmissie! En gebruik eigenlijk alleen een  stand alone computer ZONDER zelfs de mogelijkheid tot een verbinding met internet.)

BV/18/3/2012

Laatst gewijzigd op 22 november 2018