Steun ons en help Nederland vooruit

Biodiversiteit

**Aan Einstein wordt de uitspraak toegeschreven: “Als de bijen uitsterven, sterft de mens 4-5 jaar later uit“. Ook al zou het 10 jaar zijn, de boodschap is duidelijk.
Hoe is het met de biodiversiteit op de Heuvelrug gesteld?**

Op onze Heuvelrug valt het ons niet 1-2-3 op. Alsof er wat meer taxus gaat groeien dan hulst; nou en? Het blijft groen Toch is er heel wat gaande met de flora en fauna. Biologen beginnen zich ernstig ongerust te maken over het aantal soorten en het aantal plantjes en beestjes per soort; in Nederland maar ook in Europa en in de rest van de wereld. Het gaat dan om ‘biodiversiteit’. De term ‘het Zesde Uitsterven’ wordt al voorzichtig en met grote vraagtekens genoemd. Dat betekent dat er al vijf zijn geweest; het uitsterven van de dino’s was er één van. In getallen: een dergelijke term wordt gebruikt als 70% van het landleven uitsterft en 90% van al het zeeleven.

Zover is het nog niet maar het gaat wel rap de laatste 10 jaar. Wie de cijfers van de wereldwijde inventarisatie (de zgn. Red List op iucc.org) bekijkt, schrikt. Net als bij de Nederlandse cijfers. Voorzover ‘gemiddelde percentages’ betekenisvol zijn; van de soorten insecten t/m zoogdieren is al gauw 5 tot 10% geregistreerd als ‘Verdwenen’ of (10-30%) als ‘Ernstig bedreigd’. De cijfers voor de bijen: resp. 10%, 10%, en 15% (“gewoon”) ‘Bedreigd’. *)

Natuurlijk, bij elk vraagstuk zijn er voorstanders, tegenstanders en tussenstanders; ook bij het vraagstuk van biodiversiteit. De tegenstanders werpen tegen dat we niet weten wat de normale schommelingen zijn in het dieren- en plantenrijk. De tussenstanders bezien de argumenten voor en tegen maar maken nog geen keuze.

Maar eigenlijk is het zo dat een flink aandeel van de biologen niet meer weet wat te zeggen om de ernst van de situatie aan te duiden, zonder dat het een paniekverhaal wordt. Bovendien, er is al te vaak ‘brand’ geroepen over de ernst van de ontwikkelingen sinds de Club van Rome in de 80-er jaren van de vorige eeuw. Het heeft vrijwel geen ‘nieuwswaarde’ meer. **)

Toch kunnen we op onze Heuvelrug iets doen aan biodiversiteit; niet alleen bij de groenvoorziening, bij landgoed- en landschapsbeheer maar ook op de terreinen van ondernemers en particulieren is er ruimte voor eigen initiatief bijv. voor maximaal gemengde aanplantingen, misschien een stukje houtwal of een amfibieënvijver. Er zijn zelfs vergoedingen te verkrijgen voor bijv de aanleg van zo’n vijver of een boomgaard met oude Nederlandse rassen appels, peren, pruimen en ander fruit.

Kansen voor onderzoek, innovatie en ondernemerschap komen in beeld als het plaatje breder getrokken wordt. Met vragen als: Hoeveel “m3” houtwal en waterpoel is er nodig per wijk, per dorp in de Heuvelrug? En hoe zit het met de verschillende soorten vegetatie; planten, struiken, bomen? Welke combinatie en verhouding is de meest optimale om een maximale variëteit aan insecten, vogels en andere fauna te behouden of te “produceren”? Bovengronds en ondergronds? ***) Hoe ziet een inrichting van een straat, wijk, dorp, bos en heide eruit zodat de biodiversiteit spontaan lokaal groeit in plaats van afneemt zoals dat wereldwijd kennelijk trendmatig gebeurt? Welke toegevoegde toeristische waarde heeft een ‘biodiverse’ gemeente? Hoe is biodiversiteit op de vierkante meter te realiseren en te maximeren? ****) Hoe zit de waardeketen van mensen, kennis en bedrijvigheid er uit om een ‘markt’ te bedienen?

En als we dat kunstje op de Utrechtse Heuvelrug voor elkaar hebben, kunnen we het dan ‘exporteren’ naar andere heuvelruggen, andere nationale parken en andere wijken en dorpen? Zelfs als de biologen maar gedeeltelijk terecht bezorgd zijn over de terugval in biodiversiteit, er is zich een markt aan het vormen. Welke organistaties en ondernemingen formeren zich in een waardeketen en stappen in deze (helaas) groeimarkt?

Er is expertise genoeg op en om onze Heuvelrug om slimme dingen te organiseren. Er is een RIVM om de hoek, Wageningen barst van de kennis, net als een Utrechts Landschap, een Staatbosbeheer en bij de lokale grote landgoedbeheerders. Zelfregulerende en verrijkende ecosystemen betekent minder onderhoud door mensen…! En wellicht meer natuurtoerisme?!

Er zijn ook veel beroepsmatige en passionele ‘groene handen’ aanwezig op de Heuvelrug; niet alleen bij een Maarn-Maarnwijzer, een Groen Links of de vele -zeer gewaardeerde- clubs van vrijwilligers die knotten, de paddentrek begeleiden of het zwerfafval oprapen. Dat zijn allemaal mensen die hun kinderen een mooie wereld willen na laten of die -voor de andersdenkenden onder ons- God’s schepping willen respecteren. We hoeven ten slotte niet het Gelderse “voorbeeld” te volgen ***). Veel tijd –tot 2050- hebben we niet als het Britse KNMI het bij het juiste eind heeft **).

En wat betreft de bijen: ook daar kunnen mn. de 20 en 30+ers concreet iets doen. De gemiddelde leeftijd van de imkers in Nederland is behoorlijk hoog. Nu nog kunnen zij jongeren de tips en trucs van een boeiende vak (er zijn naar verluidt 4 professionele imkers in Nederland) en hobby bijbrengen. Een bezigheid die wel tijd kost -ook al doen de bijen het werk – en af en toe nog iets opbrengt: honing, bijenwas (kaarsen, -zeep, -was) en mede (honingwijn en -bier) en verhuurpenningen als de korven bij tuinders en kwekers gezet kunnen worden. Kansen voor ondernemerschap? Grote winsten? Nu zeker nog niet maar …. never say never, ook al zullen we niet 1-2-3 uitsterven zoals de Neanderthaler *****).
BV/11/10/2009

————
*) www.milieuennatuurcompendium.nl/indicatoren/nl1052-Aantal-bedreigde-planten–en-diersoorten.html?i=2-8. PM De wilde honingbij is overigens al lange geleden uitgestorven (Tjeerd Blacquière, persoonlijke communicatie 10/9/2009). Zie ook: Biodiversiteitsverlies in Nederland, Europa en de wereld, 1700-2000:
www.milieuennatuurcompendium.nl/indicatoren/nl1440-Ontwikkeling-biodiversiteit-%28MSA%29.html?i=19-146
**) 28/9/2009 ‘Zonder emissiereducties sterft helft soorten uit’. Onder voortzetting van de huidige hoge uitstoot van broeikasgassen is het rond 2050 waarschijnlijk al zo’n 4 graden warmer, zegt het Britse KNMI. Boven de Noordpool zal dit dan oplopen tot 15 graden. www.nu.nl/wetenschap/2090790/zonder-emissiereducties-sterft-helft-soorten-uit.html

***) 21/9/2009 De bodemkwaliteit van natuurgebieden in Gelderland is ondermaats. Zuurgraad, voedselrijkdom en grondwaterstand zijn er onvoldoende om de plantendiversiteit te waarborgen. www.nu.nl/wetenschap/2086231/bodemkwaliteit-gelderse-natuur-ondermaats.html

****) In de essaybundel ‘IJsberenplaag op de Veluwe, essays over de toekomst’ van In’t Veld, Van der Veen en (red.) Basten (www.horizonscan.nl/uploads/File/2068618%20Bw%20def.PDF) wordt het perspecief –en dus een kans voor Mensen-Kennis-en-Bedrijf (MKB)- om Noord-Nederland (i.v.m. het Waddengebied) te ontwikkelen toe een biodiversiteitshub in 2040 en heeft Nederland een naam hoog te houden w.b. ‘biodiversiteit per vierkante meter’ (zie Hoofdstuk Ruimtelijke ordening, door Van Kasteren; pg 18, 28). In het hoofdstuk van Pim Martens over Globalisering/Infectieziekten, wordt gebrek aan biodiversiteit als een risico aangemerkt (p193). Op de Heuvelrug hebben we een Nationaal Park om de hoek waar de bouwstenen voor het oprapen liggen en aan MKB is er ook geen gebrek.

*****) Zie Wikipedia bij Neanderthaler. Wist u dat onze soort ook (al) ooit op het randje van uitsterven balanceerde? Zie: ‘Maps of Time’ van David Christian (2004)), Pg 148; “..As late as 100.000 years ago, well after our species had appeared, human populations may have fallen to as few as 10,000 adults, which means that our species was close to extinction as the mountain gorillas are today.”
[BV:En het betekent dat die 6,7 miljard mensen die er nu rondlopen, allemaal familie van elkaar zijn.]

Laatst gewijzigd op 22 november 2018