Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 17 januari 2020

“Heb je even voor deze zeven?”

Hoe Utrechtse Heuvelrug klimaatkoploper kan worden

Het klimaat lijkt soms een ver-van-mijn-bed-show, maar steeds meer gemeenten spreken officieel uit dat de aarde worstelt met een klimaatcrisis. Het klimaat is voor D66 Utrechtse Heuvelrug niet alleen een abstracte discussie van de VN of het Europees parlement. Wij denken als D66 graag internationaal, maar concreet handelen begint op lokaal niveau, in de leefomgeving van ons allemaal.  We volgen de wetenschap op de voet, duidelijk is dat we ons niet kunnen permitteren om weer een paar jaar af te wachten en later pas iets te doen.
D66 denkt zelfs dat er kansen liggen om als gemeenschap samen stappen te zetten en zo de basis te leggen voor verdere innovatie en kennisontwikkeling. We willen vooroplopen in de Heuvelrug, we zien kansen.
In 7 punten lichten we onze ambitie toe.

(1) Voetafdruk en welvaart
De ecologische voetafdruk van de gemiddelde inwoner van de Utrechtse Heuvelrug is groter dan die van de gemiddelde Nederlander. Reden hiervoor is simpel: welvaart. Onze huizen zijn groter, we hebben meer auto’s en een hoog besteedbaar inkomen. We gebruiken meer grondstoffen, meer gas, meer elektra, meer water. Dit alles zorgt voor een hogere ecologische voetafdruk. We wonen in de gemeente met de rijkste inwoners en staan daarmee op plaats 21 van 355 gemeentes. Dit geeft ons ook de verantwoordelijkheid om extra stappen te zetten en onderdeel te worden van de oplossing van de klimaatcrisis. We zijn het eigenlijk aan onze stand verplicht om op plaats 21 te staan qua duurzaamheid. Nu halen we de middenmoot niet eens, dat kan en moet echt beter.

(2) We hebben het financieel kapitaal
D66 weet dat niet iedereen in onze gemeente rijk is, maar er is een grote groep inwoners die graag willen investeren in (lokale) duurzame projecten. We hebben sinds kort zelfs het hoofdkantoor van de groenste bank van Nederland in onze gemeente. Bij Rijksoverheid is veel geld beschikbaar en de rente is laag om nu verstandig te investeren in een schone toekomst. Het geld is er, maar de politieke ambitie om dat geld effectief in te zetten, ontbreekt. Dat is zorgelijk.
Door de sterke bezuinigingen is bij de gemeentelijke organisatie zelf een veel te beperkt budget beschikbaar voor klimaatbeleid. We praten dan over minder dan 0,2% van de gemeentelijke begroting. Een deel van de D66-fractie is daarover zó teleurgesteld, dat ze besloten tegen de laatste begroting te stemmen. Klimaat is geen post om op te bezuinigen, nu investeringen zoveel waarde kunnen toevoegen.

(3) We hebben enorm veel menselijk kapitaal – ofwel kennis
De inwoners van de Utrechtse Heuvelrug zijn relatief goed opgeleid. Een grote groep is zelfs actief als adviseur, beleidsmedewerker of ondernemer op vlak van duurzaamheid en klimaat. De Heuvelrug is een thuisbasis van mensen met enorm veel kennis die ook bereid die kennis lokaal in te zetten. Naast deze kennis zijn we goed georganiseerd. We hebben we een rijk verenigingsleven in onze 7 dorpen en vernieuwende netwerkorganisaties zoals GoedVolk. Verder zitten we ‘ingeklemd” tussen de topuniversiteiten Utrecht en Wageningen en hebben onze eigen opleidingsinstituten zoals De Baak, TMO en IVA Business School.
Voor D66 is het zorgelijk dat het onze gemeente niet goed lukt om goedwillende mensen te bereiken en samen concreet projecten te realiseren met onze inwoners. Staat onze gemeente innovatie in de weg? D66 wil dit graag omkeren naar een faciliterende aanpak waar de kennis en energie vanuit de gemeenschap ruimte krijgt.

(4) Voorbeeldfunctie én invloed
Onze gemeente heeft de mooiste kastelen en landgoederen. Soms prominent in beeld, soms liggend midden in de natuur. Invloedrijke mensen met status wonen al eeuwen op de Heuvelrug. We hebben een rijke historie aan gebouwen en cultuur. Vroeger en ook nu. Wie zich verdiept in de geschiedenis van de Heuvelrug, leert dat bij welvaart ook hoort dat je verantwoordelijkheid draagt voor de gemeenschap en de natuur om je heen.
Europa wil het eerste klimaat neutrale continent zijn voor 2050.  Nederland wil in 10 jaar tijd de CO2-emissie t.o.v. 1990 meer dan halveren. De Verklaring van Driebergen ofwel het “Deltaplan biodiversiteit” is hier ondertekend.
De Provincie Utrecht heeft als doel binnen 20 jaar, dus vóór 2040, klimaatneutraal te zijn. De gemeenteraad van Utrechtse Heuvelrug sprak uit een klimaat neutrale gemeente te willen zijn 2035. Voor D66 hoort bij deze ambitie ook dat we vandaag beginnen met nieuwe, concrete stappen zetten. Loze kreten lossen niets op.

(5) Natuur begint bij de voordeur
De dorpen van de Utrechtse Heuvelrug liggen midden in het ‘Nationaal Park de Utrechtse Heuvelrug’. Dit is voor velen iets om trots op te zijn, terwijl ons Nationaal Park nu wordt bedreigd. De biodiversiteit op de Heuvelrug staat onder druk en ook de verdroging heeft grote, structurele effecten. Onze dorpen zijn groen en levendig, dat kan prima samen, maar er is dan wel meer ondersteuning voor onze natuur nodig.
Op Europees niveau is de analyse ook gemaakt. Het belangrijkste Europese statusrapport de ‘State and Outlook Environmental report” geeft aan dat actie nodig is om verdere achteruitgang in te perken.
Concreet wil D66 zich op korte termijn inzetten op terugdringen bomenkap, verbeteren leefklimaat voor insecten (bijen!), slimmer maai- en zaaibeleid, natuurlijke bestrijding van eikenprocessierups door herstellen biologisch evenwicht (mezen) en de fietser en wandelaar voorrang geven in verkeersbeleid. En belemmeringen om op bestaande gebouwen zonne-energie op te wekken, moeten z.s.m. weggenomen worden. Ook daarin kan de gemeente vaker faciliterend meedenken.
Vanwege de landelijke stikstofmaatregelen wil D66 ook vanuit de gemeente steun geven aan boeren die willen omschakelen naar kleinschaliger, biologische landbouw. De Utrechtse Heuvelrug leent zicht met uitstek voor nieuwe vormen van landbouw en daar zijn al hele goede voorbeelden van. Zoals de biodynamische zorg boerderij in Driebergen. Boeren volgens de kringloop gedachte. Grootschalige, intensieve landbouw past niet in de toekomst van onze gemeente en we zullen dit uitdragen bij toekomstige bestemmingsplannen. En belemmeringen om op bestaande gebouwen zonne-energie op te wekken, moeten z.s.m. weggenomen worden. Ook daarin kan de gemeente vaker faciliterend meedenken.

(6) Kans voor toerisme en zorg
Bij klimaatbewust leven hoort ook dat mensen vaker recreëren in eigen land. We denken dat het economisch én ecologisch verstandig is de natuur van de Utrechtse Heuvelrug te promoten en aantrekkelijker te maken. Bereikbaarheid hoort daarbij. Met de trein of met de fiets (CO2-vrij) het prachtige nationale park in. Mensen komen van heinde en ver voor onze congrescentra om zich te laten inspireren en voor gezondheid centra voor de frisse en schone lucht. De Stations in Driebergen en Maarn spelen daar een grote rol in. D66 zou daarbij graag de busverbindingen verder willen verbeteren. Laten we in de Utrechtse Heuvelrug het voorbeeld neerzetten hoe je op een duurzame manier kan recreëren!

(7) Kansen voor duurzaam bouwen
Er is een te groot tekort aan woningen in de hele provincie Utrecht, ook in onze gemeente. Meer mensen willen hier wonen dan dat er ruimte is. Of toch niet? De gemiddelde Nederlander heeft een woonoppervlak van 65 m2. En dat is veel. In stedelijke omgeving worden appartementen voor gezinnen steeds meer de norm. Op de Heuvelrug valt op dat eenpersoonshuishoudens hier met ruim 90 m2 boven zitten. De traditionele aanpak van bouwen op de Heuvelrug legt te veel nadruk op grote huizen, terwijl met kleinere, compactere huizen het beslag op de ruimte kan worden verlaagd. Dit maakt prettig wonen in onze gemeente ook financieel haalbaar voor jongeren en alleenstaanden. We zullen vaker nieuwbouw met meerdere woonlagen gaan krijgen. Ruimte voor verbouwingen en aanpassingen voor ouderen. Daarbij zal bouwbeleid van D66 meer gericht zijn op duurzaam materiaalgebruik, laag energieverbruik en goede bereikbaarheid met Openbaar Vervoer.

Beginnen in 2020
‘Klimaat of duurzaam’ is geen technisch opgave of een aparte afdeling bij een bedrijf of gemeente of iets waarover je onderhandelt. Althans, het zou zo niet moeten zijn. Het is het kader waar binnen alle activiteiten zouden moeten plaats vinden. Of sterker al onze activiteiten zouden juist een verbetering moeten zijn van ons leefmilieu en ecologie. Dus eigenlijk het nieuwe normaal. Dit klinkt makkelijk, maar vraagt om een heuse transformatie van alles wat we doen.  Om dit proces te versnellen, wil D66 in 2020 graag met andere partijen starten met een lokaal klimaat akkoord. Bedrijven, verenigingen, scholen, maatschappelijke organisatie, overheden en individuen gaan laten zien wat zij nu anders gaan doen en wat straks heel normaal is. De vraag is simpel: hoe doe jij mee?